Volgens het Groene Boeksken

Het is en blijft een klassieker in december: 'Het Groot Dictee der Nederlandse Taal'.
Elk jaar komt er een straffe, hoog aangeschreven schrijver aan bod met een uitgekiend epistel dat bepaald niet mals is, en waar menig leek van zou terugdeinzen. Als was Roodkapje opgepeuzeld door de boze wolf en het kalf -of de zware steen- reeds verdronken.

Vorig jaar waagde ik mij voor het eerst aan drie van de vorige dictees. De dictees van de vorige jaren kan je vinden op de respectievelijke website.
Ik heb het er zeker niet slecht van afgebracht, want telkens kwam ik boven het gemiddelde uit. Het deed mij terugdenken aan mijn tijd op de Lagere School, waar ik -op enkele hoogvliegers na- steeds trouw tegen de mediaan aanschurkte.

Hieronder volgt mijn versie van het dictee van 2010, dat ik live op televisie heb gevolgd. Ook hier deed ik iets beter dan het gemiddelde, al heb ik nochtans uiterst streng verbeterd!

Arnon Grunberg schrijft het dictee van 2011, dat je kan volgen op woensdag 14 december op Nederland 1. Hoe je kan deelnemen aan de voorronden lees je op http://grootdictee.nps.nl (- Over het Groot Dictee, subkop Voorronden).

De wedstrijd staat open voor alle Vlamingen en Nederlanders. Belangrijke voorwaarde tot deelname is geen spelling- noch smetvrees te hebben. :)
Nog even meegeven dat er ook een Groot Kinderdictee bestaat.
Zodus; neemt uw Groene Boeksken maar snel ter hand ;) !

'Kakofonie', dictee van 2010, geschreven door Tommy Wieringa

Slaap

De laatste maanden ben ik weer gewillig gezwicht voor proza, na een rustpauze van bijna vijf jaar. Hoog tijd dus dat we daar verandering in gaan brengen!

Heel recent heb ik een herdruk van de novelle 'Slaap' gelezen. 'Slaap' is een samenwerkingsverband tussen de Japanse auteur Haruki Murakami en illustratrice Kat Menschik. Het is een kortverhaal waarin het vrouwelijke hoofdpersonage te maken heeft met een acuut gebrek aan slaap, tevens het leidmotief in het verhaal.
Wat mij over de streep heeft getrokken om het boek te lezen zijn de bijzondere illustraties, die bovendien veelvuldig over het boek verspreid zijn.

Het verhaal wordt verteld vanuit de leefwereld van een jonge vrouw. Het autoritaire vertelstandpunt biedt de gelegenheid te weten te komen wat zich afspeelt in het hoofd van de vrouw, en hoe zij de wereld waarneemt.

Het is vooral een erg gesloten en intimistisch verhaal. We komen een paar zaken te weten uit de onmiddellijke leefwereld van de vrouw, zoals leeftijd en voorkeuren (= het zwemmen), en het feit dat ze man en kind heeft. Deze laatste heeft een tandartsenpraktijk. Gegevens hierover worden verder niet uitgediept.
Haar leven speelt zich af binnen een beschermende cocon van wassen, plassen en koken, en de vrouw schijnt zich daar goed bij te voelen. Zij kent haar plaats, en heeft er duidelijk vrede mee. Allemaal kennen we immers wel de alledaagse cyclus van slapen en eten, en dat maakt het herkenbaar en begrijpbaar voor de lezer.
Het dagelijkse zwemmen is een weerkerend gegeven.

De wereld wordt vooral inwendig geobserveerd. Dit merken we aan de vele beschrijvingen en het gebrek aan dialoog. Toch is de vrouw gelukkig binnen dit vaste gezinspatroon. Sterker nog: het feit dat ze niet kan slapen maakt haar gelukkiger dan ooit, ze wordt er zelfs 'fysiek' mooier van (dit weten we uit de scène waarin ze zichzelf bekijkt voor de spiegel), en bovendien heeft ze de nachten nu voor zich alleen.
Tijdens deze nachten 'bezondigt' ze zich voor het eerst aan alchohol en chocolade, terwijl ze zich herhaaldelijk verdiept in 'Anna Karenina' van Leo Tolstoi. Soms neemt ze haar auto en rijdt vervolgens doelloos door te straten. Overdag handelt ze haar routineuze klussen af.

Zelfs een thema als 'seks' wordt banaal opgevat, bijvoorbeeld in de scène wanneer de man 's middags uitzonderlijk een uurtje vrij heeft en zijn vrouw vol blijdschap inlicht over dit gegeven. De reactie van de vrouw is lauw, en ze verzint vervolgens een smoes om hier onderuit te komen. Haar man reageert hier begripvol en zelfs bezorgd op. Toch voel je een zeker 'onheil' naderen. De vrouw stelt zich heel wat vragen, vooral naar het einde toe.

Er is gekozen voor een open einde, waarin de vrouw zich met haar wagen op een parking bevindt en plots omsingeld en aangevallen wordt. Het dreigt haar fataal te worden.
Het boek is doorspekt van flasbacks en flashforwards. We komen op die manier een paar dingen te weten uit haar jeugd- en studiejaren.

De spanning zit hem vooral in de vele (surrealistische) beschrijvingen en de gemoedstoestand van het personage. Het tempo is strak, en de toon van het verhaal is eerder gedempt. Alsof je je als lezer de hele tijd onder water bevindt. Er is geen tijd om naar het oppervlak te komen, integendeel: je zakt dieper en dieper weg naar de bodem...

De illustraties zijn (vermoedelijk) uitgevoerd in de zeefdruktechniek, in symbolisch nachtblauw en wit, met zilver als steunkleur. Dit koele, gedempte palet geeft de nachtelijke sfeer van het verhaal goed weer.
Het zijn surrealistische beelden, en deze visie sluit perfect aan bij de manier van schrijven. Er is bijvoorbeeld een scène waarin er een man aan het voeteinde van haar bed verschijnt, en een kom water over haar voeten uitgiet. Wat ze ook probeert, het water blijft stromen. Ze probeert te roepen, zonder stem. Ze is alleen, angstig en onrustig. In die zin vind ik de uitvoering en techniek van de beelden een bewuste keuze, omdat 'de voortdurende angst' er uitspreekt.

Wat ik ook leuk vind zijn de afgesneden cadrages. De beelden geven zichzelf niet altijd prijs bij de eerste oogopslag, en soms moet je heel goed zoeken naar bepaalde punten van herkenning. Op het eerste zicht lijken het wel abstracties, juist omdat de beelden zo sterk ingezoomd zijn. Verder zijn het drukke composities, waarin veel details 'verstopt' zitten die de verbeelding prikkelen.
Misschien moeten we het gebruik van zilver in de beelden ook 'psychologisch' bekijken, als de mysterieuze 'schaduwkant' van het verhaal.
Sommige beelden dragen -mede door het strakke lijnenspel en het gebruik van clair-obscur- iets angstaanjagends in zich. Er zijn rechtstreekse verwijzingen naar elementen uit het verhaal, maar soms is er gekozen voor een geheel eigen interpretatie.

De schrijfstijl is vlot. De passages in het boek zijn eenvoudig uitgewerkt, vooral omdat de buitenwereld -zowel in plaats als in situatie- wordt uitgesloten. Het draait vooral om het hoofpersonage en haar drijfveren. In die zin kan het boek ook opgevat worden als een Bildungsroman, omdat de emotionele, morele en ook intellectuele groei van het hoofdpersonage uitvoerig worden uitgelicht. Over de nevenpersonages (= man, zoon, schoonmoeder) wordt zeer weinig prijsgegeven.

Het boek is opgedeeld in korte, genummerde hoofdstukjes. Er wordt aandacht besteed aan details, want elk nummer krijgt een aparte zilveren versiering als surplus.

Fraai boekje, dat vooral omwille van de illustraties verdienstelijk is.

cover

Tussendoortje

'Kwal(l)en'

Een dag en een Nacht om nóóit te vergeten

Het stond voor mij als een paal boven water: zaterdag 17 september 2011 zou voor eeuwig in mijn geheugen gebrandmerkt staan als een 'zéér bijzondere dag' in mijn leven. Zo eentje om plechtig in te lijsten boven je bed, en om elke avond met tonnen dankbaarheid op terug te blikken vooraleer naar dromenland te vertrekken.
Die avond vond namelijk in Utrecht een speciale, extra feestelijke 30ste editie plaats van 'de Nacht van de Poëzie'. Het evenement was een vuurdoop voor mij, dus ik wist niet wat ik er als verknocht poëzieliefhebber van moest verwachten. Nieuwsgierig was ik in alle geval. Ik zou er immers iemand ontmoeten wiens werk mij enorm verwondert, aanspreekt en inspireert...

Het ganzenbord opgesteld, de teerlingen geworpen... Mondjesmaat sloeg ik mij er doorheen: stap één ticket zien te bemachtigen voor 'de Nacht van de Poëzie', stap twee treinticket regelen, stap drie een slaapplaats versieren, stap vier onmogelijk veel plannetjes uitprinten om dwalingen te voorkomen (maar 't is een ganzenbord, dus we kunnen enkel vooruit of achteruit ;)), stap vijf een aangename verrassing (waarover later in dit verslag meer). De opluchting was groot toen dit alles geregeld was. Stapje voor stapje kwam ik dichter bij mijn bestemming...

Stations met de potentie in zich van een vlieghaven zoals die van Utrecht kun je maar beter vermijden, en bijna vreesde ik dat mijn zo lang verwachte rendez-vous in het water zou vallen. Uiteindelijk vonden wij -het gezelschap bestond ondertussen al uit vier mensen- toch een uitgang, en in zeven haasten begaf ik mij op goed geluk naar mijn eindebestemming; boekhandel de Sleghte. Ik liep en liep en liep onvermoeibaar verder door de drukke massa... En wat meer is: ik zocht en vond!! Mijn ontmoeting met Jo Govaerts!

Zoveel prangende vragen kregen eindelijk, eindelijk een antwoord. Uiteraard had ik nog véél meer vragen over van alles en nog wat, maar door al die spanning van het moment vergat ik ze gewoon te stellen. Ik prees mijzelf ongelooflijk gelukkig met deze ontmoeting.
Mijn bundeltjes werden zorgvuldig gesigneerd, en natuurlijk mocht een foto samen niet ontbreken! Er werden ook cadeautjes uitgewisseld. Bij het zoeken naar mijn B&B, na afloop van het gesprek, bleek dat geen van ons beide fatsoenlijk kon kaartlezen.

Na kort kennis gemaakt te hebben met Claudia, de kunstzinnige dame die mij onderdak kon bieden in haar bed and breakfast, begaf ik mij naar de stadsschouwburg, waar de Nacht zou plaatsvinden. Claudia had mij een plannetje bezorgd, met daarop de kortste weg aangeduid. Ik was goed voorbereid naar hier gekomen, dus ik wist wat er allemaal op het programma stond. Met ongeveer de helft van de dichters die kwamen optreden maakte ik vandaag voor het eerst kennis.

Bij het binnenkomen een gezellig geroezemoes. Voor iedereen was er een gratis Nachtbundel voorzien, met daarin werk van alle dichters die dit jaar kwamen optreden. Er hingen overal portretten van de dichters aan de muren. Knusse zetels en tafeltjes met daarop zoetigheid en exemplaren van de vorige edities, maakten het plaatje compleet.

De presentatie was in handen van Ingmar Heytze en Jeroen van Merwijk. Zij wisselden elkaar vlot af tijdens de aankondigingen. Het leek wel of de Nacht, met de avond die vorderde, zijn kousen inruilde voor een stevig paar loopschoenen. Zo te oordelen naar het tempo van de opeenvolgingen van de dichters.
Er kwamen telkens drie dichters aan bod, afgewisseld (of onderbroken) door een entre'act.

Persoonlijk vond ik die entre'acts stuk voor stuk van een ongewoon hoog niveau. Het begon al met een ijzersterke intro: de brassband van het Leger des Heils bracht enkele mooie muziekwerken ten gehoor. Met mijn geoefend oor en blaasinstrument in gedachten kon ik hen zelden (of nooit?) op een valse noot betrappen.
Het pianospel van Reinbert de Leeuw vond ik ronduit 'legendarisch'. Gewoonweg adembenemend mooi... In mijn geval betekende dit puur genieten en de ogen sluiten tot de nagalm van de laatste noot was weggestorven. De sprekende stilte in de zaal enkele seconden na afloop sprak echt boekdelen.
Eén van de overige entre'acts die mij zal bijblijven was een jonge gast die jongleerde met een soort metalen hoepel. Verfijnd, elegant, een visuele voltreffer. Een straffe tube lijm was niet nodig geweest om mij continu te verbinden met mijn stoel, en dit gedurende de hele avond.

Ook onder de dichters variatie troef: staaltjes van puur entertainmentgehalte (soms zelfs overacting) wisselden af met serene momenten tot iets daar tussenin wat je als 'grijze zone' zou kunnen omschrijven. Lieke Marsman, een debutante, mocht de spits afbijten. Jammer dat Rutger Kopland er niet bij was...

Dit jaar kwamen er voor het eerst ook drie dode dichters tot leven: Maria Vasalis, Jotie T'Hooft en Willem Wilmink. De spreekwoordelijke look-alike van Jotie T'Hooft vond ik -zowel in presentatie als in intonatie- zeer geslaagd, en het werk van Vasalis werd op een zeer serieuze, serene en ietwat droeve toon gebracht. Geloofwaardige presentaties die perfect de sfeer van het werk van de respectievelijke overledenen tot uitdrukking konden brengen.

Jo las zowel enkele gedichten uit het oude als het nieuwe werk voor. Zij had ook een aangename verrassing voor mij -en voor haar andere 'twee' mensen- toen zij aan de beurt kwam: na een korte introductie werden als opener twee van mijn beelden bij haar gedichten geprojecteerd. Dit was de eerste keer dat ik haar live enkele van mijn lievelingsgedichten hoorde voorlezen, en dat was dus een héél speciaal moment voor mij. Zij heeft een zacht en breekbaar stemgeluid, en ze spreekt haar woorden langzaam en helder uit. Vreemd voor mij om haar klemtonen te horen leggen op woorden die ik helemaal niet had verwacht. Een eenvoudig, subtiel en 'waardig' optreden!

Het was een lange dag, maar met oneindig veel indrukken en emoties die allemaal tegelijk op mij afkwamen... Het minste dat ik kon zeggen na afloop, is dat het tamelijk overweldigend was. Moe maar voldaan repte ik mij naar mijn slaapplaats, en viel als een blok in slaap.

De volgende ochtend tijdens het ontbijt had ik nog een fijn, interessant gesprek met uitbaatster Claudia. Zij is tevens ook een kunstenares. Ik had dit al eerder opgemerkt aan het interieur, en op mijn kamer hingen twee werken. Na mijn vraag bleek dat deze van haar hand waren.
Zij toonde mij heel wat prachtige, originele dingen over haar recente reis naar Japan (= eigenhandig handgeschept papier, een uitgave met mooie voorbeelden in over beschilderde keramiek en aardewerk, enkele foto's,...). Zij vertelde er ook heel wat zaken over; onder meer dat de bomen er eeuwig blijven leven uit respect voor de natuur...
Claudia had nog enkele bundeltjes van vorige edities van 'de Nacht' die ik mocht doornemen, samen met werk van een Zuid-Afrikaanse dichteres.

Na haar te bedanken voor de goede zorgen en het lekkere ontbijt, nam ik nog even de tijd om een schets te maken in de nabije omgeving. Verpletterd door de gebeurtenissen vertrok ik in de late namiddag huiswaarts, en stilaan kom ik zo ongeveer weer op mijn pootjes terecht...

een goede voorbereiding is het halve werk!

'Kahlo', een beeld van mij bij het gedicht, voorgedragen door Jo Govaerts

'Op een dag spuwde mijn moeder me uit...'

wie stout is krijgt lekkers, wie zoet is de Nacht

sfeerbeeld

A Malvern Suite

Goed nieuws: de komende maanden zal het terug iets actiever worden op deze blog. Zo af en toe trakteer ik u ook eens op een uitsmijter, zoals deze hier. Telkens waren er posts die groen licht kregen -of die letterlijk zeurden om aandacht zodat ik er tandpijn van kreeg- waardoor andere voorgoed in de wachtrij dreigden te belanden (of op de zwarte lijst, zo je wil).

Deze post verwijst naar mijn jeugdjaren. Zoals zovelen heb ik de muziekschool doorlopen. Na een jaar muziekschool gevolgd te hebben, mochten wij een instrument kiezen. Ik koos uiteindelijk voor het koperblaasinstrument bugel, en belandde aldus vanaf mijn tiende in de plaatselijke fanfare. Daar ging een heel nieuwe wereld voor mij open, die twaalf jaar heeft geduurd.

Zelf bewaar ik mooie herinneringen aan die periode. Het waren vrij intense jaren, en heel wat weekends en vrije dagen stonden in het teken van muziek, concerten of evenementen allerlei en activiteiten die vanuit de fanfare zelf georganiseerd werden.
Wij kregen de kans om in oneindig veel zalen/gelegenheden te mogen optreden in gans België, en wij hebben aan heel wat wedstrijden deelgenomen; nationaal maar ook internationaal. Elk concert of elke competitie was weer een hele belevenis, met als één van de absolute hoogtepunten het tweejaarlijks 'Europees Muziekfestival voor de Jeugd' te Neerpelt. Ook een kippenvelmoment was het laureatenconcert, toen ik solo mocht spelen mét achtergrondorkest voor een bomvolle Sint-Waldetrudiskerk te Herentals. Dit jaarlijkse evenement -dat telkens in november plaatsvindt- is enkel weggelegd voor de beste afgestudeerden van gans de muziekacademie. De laureaten krijgen voor die gelegenheid een speciale stadsmedaille.
Verder waren er de vele optredens met geweldige zangeressen als Margriet Hermans, Truus Druyts en Barbara Dex. Deze vonden plaats tijdens de jaarlijkse winterconcerten, georganiseerd door onze fanfare. En zoveel meer...

Gedurende die twaalf jaar hebben wij oneindig veel stukken voor onze neus zien passeren, maar er is één werk dat mij altijd zal bijblijven en dat is 'A Malvern Suite'. Kieskeurig als ik ben, moet dat de originele versie uit 1984 van de componist Philip Sparke zijn.
Ik heb altijd al een lichte voorkeur gehad voor suites, vanwege de herhalingen in het stuk die telkens weer anders zijn. Daarnaast verwijzen (de titels van) mijn favoriete stukken doorgaans naar een specifieke plaats, land of locatie. Sparke schreef Malvern na zijn verblijf in Worcester en Hereford.

Het muziekstuk bestaat uit drie delen: het statige 'Worcester Cathedral', het serene 'The Wye at Hereford' en het uitbundige 'Gloucester Market'. Het is bovendien speciaal geschreven voor Brassband.
Tweemaal viel mij de eer te beurt het te mogen meespelen. De eerste keer was als volslagen groentje in de plaatselijke Brassband van Tielen (waar ik ook enkele jaren heb gespeeld). Enkele jaren later was ik door het dolle heen toen bleek dat wij deze compositie met onze fanfare zouden gaan spelen! Maar dat was nog niet alles, want ik kreeg er ook een pracht van een solo in toegewezen (= de cornetsolo in het rustige gedeelte 'The Wye at Hereford'). Ik was daar uiteraard héél erg gelukkig mee. Alles staat nu netjes op video voor later.

Recent heb ik nog een versie gevonden die u hieronder kunt beluisteren. De componist heeft ook een site (voor de muziek- en koperblazers onder ons): http://www.philipsparke.com.
Momenteel ben ik een speelster 'op rust', omdat mijn weekends nu met andere leuke zaken gevuld zijn. Misschien begin ik er véél later opnieuw mee, wanneer ik mijn stukje van de wereld heb gezien, en er hopelijk terug enige rust en zekerheid in mijn leven zullen komen...
Al bij al is het zeker nooit slecht om eindelijk ook eens vanaf de andere kant van de zaal toe te mogen kijken.

The Cake Walk Hat

Beelden bij 'Apenjaren' + verzamelbox

Met het illustreren van de prachtige dichtenbundel 'Apenjaren', is hiermee EINDELIJK het slotstuk voltooid van de adembenemende en lijvige 'hommage' aan Jo Govaerts. Uiteindelijk heb ik er ongeveer een dik half jaar aan doorgewerkt, met als resultaat circa 50 eigenzinnige en kwaliteitsvolle illustraties. Nooit eerder beleefde ik zulk plezier aan een werk als dit.

Om het geheel nóg meer cachet te geven, heb ik een verzamelbox ontworpen om de vier boekjes veilig in te kunnen bewaren. Met deze 'bloemlezing uit het oude werk' wil ik dan ook héél speciaal hulde brengen aan de dichteres. Ik hoop dat ze heel blij is met haar exemplaar, en er nog lang van zal kunnen genieten!

Praktisch: de boekjes zullen in de toekomst zeker nog tentoongesteld worden, samen met enkele illustraties. Wie toch nieuwsgierig is, en ze wil komen inkijken kan mij een mailtje sturen naar vandeveldenele@gmail.com.



'Kahlo', illustratie bij een gedicht over de kunstenares Frida Kahlo (=één van weinige kunstenaars waar ik drie belangrijke dingen in de geboortehoroscoop mee gemeen heb:
"Frida is met haar Leeuw Ascendant een krachtige, levendige persoonlijkheid. Ze reageert nuchter (Maan in Stier) en is populair (Maan in 10)..." en ook nog "Deze maan in Stier bovenin de horoscoop geeft aan dat zij boven alles een vrouw was die voor de kunst en de liefde leefde en die aantrekkelijk was ondanks al haar operaties en littekens..." )

kaftjes om de originelen in te kunnen bewaren
 

originelen
 

hommage héél speciaal aan Jo Govaerts <3