"Ik wil beelden maken die nog niet gezien zijn, en volstrekt mijn eigen stempel drukken als graficus en illustrator."

maandag 29 mei 2017

Xpo Picasso: grafisch oeuvre

Af en toe trakteer ik jullie op een relaas van mijn bezoek aan één of andere tentoonstelling. Meestal ontbreekt mij de tijd, dus het was alweer enkele maanden geleden dat ik nog eens op uitstap ben geweest. Althans, het lukt mij veel minder dan vroeger toen ik nog studeerde.

De keuze viel deze keer op een expositie van één van de grootste en meest invloedrijke kunstenaars van de 20ste eeuw: Pablo Picasso.
Deze expositie is permanent te bezichtigen in het Xpo center te Brugge.
Belangrijk om vooraf te weten is dat het accent wordt gelegd op het ‘grafische’ aspect van zijn werk. Er zijn verder ook een handvol originele creaties te zien in aardewerk, een originele brief en enkele voorwerpen en foto’s. Vaak zijn deze gebruikt als ondersteuning of extra toevoeging.
Zoals we weten was Picasso onderlegd in meerdere disciplines, kortom hij was een ‘alleskunner’. Wat weinig mensen echter kunnen aantonen is ‘welke’ disciplines hij allemaal meester was. 

De tentoonstelling schenkt verder ook aandacht aan enkele samenwerkingen die Picasso heeft aangegaan met andere kunstenaars. Dit resulteerde vaak in een publicatie in de vorm van een boek, zoals bijvoorbeeld het project de ‘Histoire naturelle’ van de graaf van Buffon. Georges-Louis Leclerc was de oorspronkelijke auteur van dit boek, dat succes had tot in de 19de eeuw. In 1936 bestelde Ambroise Vollard illustraties bij Picasso om het boek nieuw leven in te blazen. Dit werden in totaal 36 gravures (= allemaal uitgevoerd in de techniek suikeraquatint) van allerlei soorten dieren. In deze expositie zijn de originele werken te bewonderen in combinatie met de boekversie. 
De originele bladzijden uit het boek (= beeld én tekst over het dier) worden gepresenteerd in vitrines. Het boek is getiteld: ‘Picasso – eaux-fortes originales pour des textes de Buffon’

Een ander boek dat Picasso gerealiseerd heeft was ‘Le goût du bonheur’. De titel dekt mooi de lading. Picasso was als persoon een echte ‘bon vivant’. Hij heeft dan ook vaak en veel erotische scènes afgebeeld in zijn werk. Dit boek bundelt deze opvallend kleine, maar ‘rake’ werkjes. Vaak bestaan de tekeningen uit slechts een paar potloodlijnen, met geregeld variaties op hetzelfde thema.

Deze tentoonstelling is overzichtelijk opgebouwd, en de werken zijn verdeeld over de verschillende ruimtes én gangen van het museum. Zo moest je soms wat deuren passeren, van het gelijkvloers naar boven (enkele gangen door) en op het einde weer terug naar het gelijkvloers. Naast de gangen zijn telkens kleine ruimtes. Ergens in het midden van de tour kom je even in de buitenlucht en kun je genieten van een mooi uitzicht over Brugge
Het mooie vond ik dat het gebouw altijd wel ergens aanwezig is in de werken. Dit is duidelijk aantoonbaar in de foto’s die ik heb gemaakt, waarin de vele reflecties van de ramen zichtbaar zijn.

Thema’s die een plek krijgen in deze tentoonstelling zijn, onder andere, de keramiek, de grafische kunst (in het bijzonder), portretten en poses van zijn laatste echtgenote Jacqueline (tevens ook een kunstenares), de illustratiekunst, de knipselkunst, Spanje als habitat, Picasso als vredesactivist, zijn fascinatie voor duiven,....

Er zijn ruim 300 werken te bezichtigen, en ik heb alles met veel aandacht kunnen bekijken. De ‘signatuur’ van Picasso is in elk werk duidelijk aanwezig. 
Het was de eerste keer dat ik werk van Picasso in het echt heb gezien, en ik moet zeggen dat ik enorm van deze tentoonstelling heb genoten. Ik ben weer enkele ideeën rijker ben. 
Zo heeft zijn knipselkunst mij aangenaam verrast (= een combinatie van fotogrammen in combinatie met de knipselkunst van Picasso). Je merkt verder dat hij zich duidelijk heeft geïnspireerd op het werk van andere kunstenaars. Ik had reeds notie van Picasso vanuit de vroegere lessen kunstgeschiedenis, maar heb nog ongekende facetten ontdekt dankzij deze tentoonstelling. 
Een klein deel (= collectie) van zijn keramische werk is bijvoorbeeld gebundeld in een boek ‘Cearmiques de Picasso’. Hij maakte maar liefst 25 000 stukken aardewerk (!!!), maar dit weet het grote publiek niet. Omdat Picasso bovenal werk wilde maken voor ‘massapublicatie’, en het aldus ‘betaalbaar’ moest blijven, maakte hij authentieke replica’s van zijn originele werken die vaak het nuttige aan het aangename koppelen (zoals bijvoorbeeld de vorm in zijn gebruiksvoorwerpen vaak een functie heeft). 
Picasso was dol op duiven, en dat merk je veelvuldig als je de expositie doorloopt. Niemand ter wereld die zo trefzeker een duif kan penselen als hij! 

Wat mij aansprak was het enorme gamma aan ‘technieken’ dat Picasso heeft geprobeerd, én hij beoefende ze allen meesterlijk en met verbazingwekkend veel gemak. Experiment stond bij hem voorop. Niet alleen binnen de grafische kunst, maar ook binnen andere disciplines. Hij zei hier zelf over: “Techniek is belangrijk, op voorwaarde dat je ze zodanig veel toepast dat ze volledig verdwijnt.”  
Hij haalde alles uit de kast, en probeerde steeds nieuwe dingen uit. Zo was er een gevoelig portret te zien dat louter was opgebouwd uit vingerafdrukken en inkt.

Eén van mijn favoriete onderdelen in deze tentoonstelling was de knipselkunst (en dit heeft Picasso dan weer gezien bij zijn collega Henri Matisse). Zijn knipsels worden rechtstreeks in het materiaal uitgesneden en gecombineerd met fotogrammen en foto’s. 
Interessant hierbij is het samenwerkingsverband met de fotograaf André Villers. Zij maakten samen duizenden beelden in een tijdspanne van 10 jaar. Een dertigtal uitgelichte werken met een poëtische tekst van Jacques Prévert vormen het album ‘Diurnes’, gepubliceerd in 1962. Erg mooi! 

Op het einde van de tentoonstelling besef je wat voor een genie Picasso was, en hoe ver hij zijn tijd vooruit was. Het is een kunstenaar die mij wel ligt, dus ik kan zijn werk zeker appreciëren. Hij heeft verschillende kunststromingen met elkaar gecombineerd.

Aansluitend is er ook een expositie van tijdgenoot Juan Miro te bewonderen, en deze heb ik ook gezien. Voor het werk van Miro was slechts één grote ruimte voorzien. 
Ik heb minder voeling met dit soort werk, misschien wel omdat het oeuvre van Picasso vindingrijker, gevarieerder, concreter en oneindig veel rijker is. Bij Miro krijg ik persoonlijk het gevoel dat het vaak dezelfde thema’s, technieken en materialen zijn die terugkomen, maar dan in een andere volgorde. 
Wat mij bij Miro in eerste instantie aanspreekt is het kleurgebruik. Hij maakt gebruik van een soort abstracte ‘tekenvorm’, die wat mij betreft veel moeilijker leesbaar is dan het werk van Picasso. Desalniettemin blijft zijn werk mooi om naar te kijken.

Na afloop heb ik nog een kort bezoekje gebracht aan het Groeningemuseum, op slechts vijf minuten wandelafstand. Ik was er ooit geweest, maar dat is ondertussen al vele jaren geleden. 
Het behoort zeker en vast niet tot mijn favoriete musea. Het museum is wel mooi gelegen, en de koetsen die voorbij komen maken het decor een typisch, idyllisch Brugs tafereel.
Inbegrepen in het ticket was een bezoek aan het Arentshuis, en daar loopt een tijdelijke expositie met werk van Roger Raveel en Raoul De Keyser
Raveel gebruikt soms fluokleuren, en deze komen heel helder en fris over. Boeiend bij Raveel zijn uiteraard de afgesneden composities en het durven openlaten van ruimtes, soms louter silhouetten. Deze elementen maken zijn werken spannend om naar te kijken. 
In het Arenthuis worden 24 werken van Raveel samen op één enkele muur gepresenteerd, in combinatie met enkele kleinere werken. Een uitdaging voor de curator om een mooi evenwicht te vinden, want op elk beeld gebeurt er wel iets....


Xpo Picasso: een kleine selectie van zijn keramiek

een grafisch werkje: aquatint

grafisch werk: lithografieën

originele afbeeldingen en teksten van dieren uit het boek ‘Histoire naturelle’
 
kaft van het boek ‘Le goût du bonheur’, met op de achtergrond enkele grafische werkjes

originele brief van Picasso, foto's, keramiek waar zijn vrouw Jacqueline op afgebeeld staat
Picasso portretteerde vaak zijn (laatste) vrouw en muze Jacqueline

gevoelig portret, opgebouwd uit vingerafdrukken en inkt

reeks knipselkunst van Picasso in combinatie met fotogrammen van André Villers
 
samenwerkingsproject met André Villers: detail 

samenwerkingsproject met André Villers: detail 

grafisch werkje (= houtsnede): de duif, die andere muze van Picasso

aansluitende expositie: Juan Miro
 
werkje van Miro
 

Geen opmerkingen: